Ιστορία & Αρχιτεκτονική του Ναού

Η ιστορία του Ιερού Ναού του Προφήτη Ηλία (Μαρ Ηλίας) στη Χαντάτ συνδέεται στενά με τη μακραίωνη παρουσία της ελληνορθόδοξης κοινότητας στην πόλη.
Ορθόδοξες χριστιανικές οικογένειες είχαν εγκατασταθεί στη Χαντάτ ήδη από τον 18ο αιώνα και μέχρι το 1803 υπήρχε ναός αφιερωμένος στον Προφήτη Ηλία, στη θέση ή κοντά στη θέση του σημερινού ναού. Μια σωζόμενη εικόνα του Προφήτη Ηλία, χρονολογημένη το 1803, αποτελεί σημαντικό σύνδεσμο με εκείνη την παλαιότερη περίοδο και μαρτυρεί περισσότερους από δύο αιώνες ορθόδοξης λατρευτικής ζωής στη Χαντάτ.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Χαντάτ εξελίχθηκε σε ολοένα σημαντικότερο κέντρο της ορθόδοξης ζωής στο Όρος Λίβανος. Κατά τα έτη 1905–1906 ανεγέρθηκε στην πόλη κατοικία για τον Ελληνορθόδοξο Μητροπολίτη, με την ενεργό υποστήριξη της τοπικής κοινότητας.
Λίγα μόλις χρόνια αργότερα, το 1912, ο παλαιότερος ναός του Προφήτη Ηλία αντικαταστάθηκε από το σημερινό κτίριο. Κατασκευασμένος από τοπικό ασβεστόλιθο, ο ναός ακολουθεί ορθογώνια κάτοψη με δύο διαδοχικά τμήματα και νευρωτή θολοδομία. Η πρόσοψή του, εμπνευσμένη από τη μεσαιωνική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, διακρίνεται για το κεντρικό κυκλικό άνοιγμα, ενώ τη στέγη επιστέφει ένα κομψό τοξωτό καμπαναριό. Η μνημειακή λίθινη είσοδος, με τον ανάγλυφο φυτικό διάκοσμό της, αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα αρχιτεκτονικά στοιχεία του ναού.

Ο περιβάλλων χώρος του Προφήτη Ηλία διατηρεί επίσης ίχνη της ευρύτερης ορθόδοξης ιστορίας της Χαντάτ. Κοντά στον ναό σώζονται κατάλοιπα ενός ρωσικού σχολείου των αρχών του 20ού αιώνα, το οποίο συνδέεται στην τοπική παράδοση με τη λεγόμενη Μοσκομπιγιέ (Moscobiyé), υπενθυμίζοντας τη ρωσική ορθόδοξη εκπαιδευτική δραστηριότητα που άνθησε στον Λίβανο κατά την περίοδο εκείνη.
Στα χρόνια που ακολούθησαν την ανοικοδόμησή του, ο ναός του Προφήτη Ηλία υπήρξε επίσης τόπος σημαντικών γεγονότων της θρησκευτικής ζωής της πόλης.
Λίγο πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Πατριάρχης Αντιοχείας Γρηγόριος Δ΄ επισκέφθηκε τη Χαντάτ και συνοδεύτηκε από τον ναό του Προφήτη Ηλία έως τη Μονή του Αγίου Αντωνίου από μέλη της τοπικής κοινότητας. Η περίσταση αυτή έμεινε στη μνήμη ως μια αδελφική συνάντηση μεταξύ του ορθόδοξου και του μαρωνιτικού κλήρου, καθώς και των πιστών της Χαντάτ.

Στο πέρασμα των δεκαετιών, διαδοχικές γενιές συνέχισαν να φροντίζουν και να εμπλουτίζουν τον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία. Το εσωτερικό του διατηρεί στοιχεία από διαφορετικές περιόδους της ιστορίας του, όπως μια εικόνα του Προφήτη Ηλία του 1803, έναν επισκοπικό θρόνο του 1853, ξυλόγλυπτα έργα του 19ου αιώνα, καθώς και μεταγενέστερες εικόνες και έργα εκκλησιαστικής τέχνης.
Ο ναός ανακαινίστηκε εκ νέου γύρω στο 1990, ενώ στις αρχές του 21ου αιώνα προστέθηκαν νέες αγιογραφίες και ψηφιδωτά.
Σήμερα, ο Ιερός Ναός του Προφήτη Ηλία παραμένει ένας ζωντανός τόπος προσευχής και λατρείας, καθώς και μια διαχρονική μαρτυρία της ιστορίας και της πνευματικής κληρονομιάς της ορθόδοξης κοινότητας της Χαντάτ.

Το κτίριο ακολουθεί μια απλή, επιμήκη ορθογώνια κάτοψη. Σε αντίθεση με πολλούς βυζαντινούς και ελληνορθόδοξους ναούς, το Ιερό Βήμα δεν αποτυπώνεται εξωτερικά με προεξέχουσα ημικυκλική αψίδα. Το ανατολικό άκρο παραμένει ουσιαστικά ενσωματωμένο στον ορθογώνιο όγκο του κτιρίου, αν και μια μικρή διαφοροποίηση στην τοιχοποιία και στη μορφή της κατασκευής υποδηλώνει τη θέση του Ιερού Βήματος στο εσωτερικό. Ο ναός καλύπτεται από επικλινή κεραμοσκεπή, η οποία αποκρύπτεται σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο του δρόμου λόγω της υπερυψωμένης λιθοδομής και του γείσου κατά μήκος των ανώτερων απολήξεων των τοίχων.

Η κύρια πρόσοψη χαρακτηρίζεται από λιτότητα και γενική συμμετρία στη σύνθεσή της. Στο ανώτερο τμήμα της υπάρχει ένα μικρό κυκλικό άνοιγμα, καθώς και στενά ορθογώνια ανοίγματα, των οποίων οι περιορισμένες διαστάσεις αποτελούν χαρακτηριστικό της παραδοσιακής λιθόκτιστης αρχιτεκτονικής της περιοχής. Η κεντρική είσοδος αποτελεί το πιο περίτεχνο αρχιτεκτονικό στοιχείο της πρόσοψης. Πλαισιώνεται από επιμελώς λαξευμένους λίθινους παραστάτες και διακοσμημένο υπέρθυρο, με φυτικά και ανθικά μοτίβα σε χαμηλό ανάγλυφο, δημιουργώντας μια σκόπιμη αντίθεση με την πιο αδρή τοιχοποιία που την περιβάλλει. Αυτή η διακοσμητική επεξεργασία αντανακλά την τοπική παράδοση της λιθογλυπτικής και προσδίδει στην είσοδο έναν επιβλητικό και τελετουργικό χαρακτήρα, αντάξιο της ιερότητας του κτιρίου.

Αγιογραφικός Διάκοσμος & Ιερές Εικόνες

Ανάμεσα στο μαρμάρινο τέμπλο και τους μικρούς κλασικίζοντες κίονές του βρίσκεται ένας ιστορικός επισκοπικός θρόνος του 1853. Δίπλα στον θρόνο είναι αναρτημένη μια εικόνα του Προφήτη Ηλία, η οποία χρονολογείται από το 1803 και φέρει την υπογραφή «Μπούτρος» (Πέτρος).

Πολυέλαιος & Εκκλησιαστική Ξυλογλυπτική

Δεσποτικές εικόνες φιλοτεχνημένες από τον Ιμπραήμ Τζαμπούρ το 1954 και ψηφιδωτό του Ευλογούντος Χριστού, έργο του π. Φαρίντ Σουκέιρ, του 2004.